Jak sprawdzić rzeczywisty majątek dłużnika? Nieruchomości, pojazdy, spółki i powiązania majątkowe

Dłużnik zapewnia, że nie posiada żadnego majątku. Oficjalnie nie ma wartościowych nieruchomości, samochodu ani wysokich dochodów. Egzekucja okazuje się bezskuteczna, a komornik nie znajduje składników majątku, z których można skutecznie dochodzić należności. Więc jak sprawdzić rzeczywisty majątek dłużnika?

Czy to oznacza, że majątku rzeczywiście nie ma?

Niekoniecznie.

W praktyce sytuacja finansowa widoczna w podstawowych rejestrach może znacząco różnić się od rzeczywistego sposobu funkcjonowania danej osoby. Dłużnik może korzystać z wartościowego samochodu, prowadzić faktyczną działalność gospodarczą, uczestniczyć w spółkach, posiadać źródła dochodu albo pozostawać w relacjach gospodarczych, których nie widać po pobieżnym sprawdzeniu jego danych.

Dlatego ustalenie majątku dłużnika nie powinno ograniczać się do jednego rejestru. W wielu przypadkach potrzebna jest analiza informacji pochodzących z różnych źródeł i zestawienie ich w jeden spójny obraz.

Dlaczego samo oświadczenie dłużnika często nie wystarcza?

Sformułowanie:

„Nic nie mam”

nie zawsze oznacza dokładnie to samo, co:

„Nie dysponuję żadnym majątkiem ani źródłami dochodu”.

Dłużnik może formalnie nie posiadać pojazdu, z którego na co dzień korzysta, prowadzić działalność przez inny podmiot albo pozostawać powiązany ze spółkami. Zdarza się również, że wykonuje pracę lub świadczy usługi, mimo deklarowanego braku dochodów. Analiza może ujawnić także prawa majątkowe, źródła przychodu oraz powiązania biznesowe, których wierzyciel wcześniej nie był świadomy.

Dlatego przed rozpoczęciem kosztownych działań prawnych albo przed kolejną próbą egzekucji warto odpowiedzieć na podstawowe pytanie:

jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa i gospodarcza dłużnika?

Co można sprawdzić, ustalając majątek dłużnika?

Zakres ustaleń zależy od konkretnej sprawy. Najczęściej analizuje się kilka obszarów.

1. Nieruchomości

Nieruchomość może być jednym z najbardziej wartościowych składników majątku dłużnika.

Analiza – ustalenie majątku dłużnika może dotyczyć między innymi:

• mieszkań,
• domów,
• działek,
• nieruchomości rekreacyjnych,
• lokali użytkowych,
• udziałów w nieruchomościach,
• powiązań dłużnika z określonymi adresami.

Trzeba jednak pamiętać o ważnym ograniczeniu.

Publiczny system Elektronicznych Ksiąg Wieczystych nie jest wyszukiwarką pozwalającą każdemu wpisać imię i nazwisko osoby i otrzymać listę należących do niej nieruchomości. Do przeglądania konkretnej księgi konieczna jest znajomość jej numeru.

Dlatego profesjonalne ustalanie nieruchomości może wymagać wcześniejszego zebrania i połączenia informacji pochodzących z wielu legalnych źródeł.

2. Pojazdy i sposób ich użytkowania

Samochód jest jednym z tych składników majątku, które najłatwiej zauważyć w codziennym funkcjonowaniu dłużnika.

Istotne może być ustalenie:

• jakimi pojazdami regularnie się porusza,
• gdzie pojazdy są parkowane,
• czy korzysta z jednego czy kilku samochodów,
• czy pojazd pozostaje stale w jego dyspozycji,
• czy występują związki pojazdu z prowadzoną działalnością lub innymi podmiotami.

Samo obserwowanie faktu korzystania z samochodu nie przesądza jeszcze o jego własności. Pojazd może należeć do członka rodziny, firmy, leasingodawcy albo innej osoby.

Dlatego istotne jest nie tylko znalezienie samochodu, lecz także prawidłowa interpretacja ustalonych informacji.

3. Działalność gospodarcza

Dłużnik może prowadzić lub wcześniej prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą.

CEIDG pozwala sprawdzić publicznie dane przedsiębiorców, a wyszukiwarka Biznes.gov.pl umożliwia przeszukiwanie zarówno CEIDG, jak i KRS.

Analiza działalności gospodarczej może dostarczyć informacji między innymi o:

• aktualnym lub wcześniejszym prowadzeniu firmy,
• profilu działalności,
• statusie przedsiębiorstwa,
• zmianach we wpisach,
• adresach związanych z działalnością,
• możliwych powiązaniach gospodarczych.

Samo znalezienie wpisu w rejestrze jest jednak dopiero początkiem analizy.

Znacznie ważniejsze może być ustalenie, czy i w jakim zakresie dana działalność faktycznie jest prowadzona.

4. Spółki i funkcje pełnione przez dłużnika

Kolejnym elementem jest sprawdzenie powiązań ze spółkami.

Krajowy Rejestr Sądowy pozwala pozyskać informacje dotyczące podmiotów wpisanych do rejestru, w tym ich statusu prawnego i sposobu reprezentacji.

W zależności od sytuacji warto analizować między innymi, czy dłużnik:

• jest albo był wspólnikiem,
• pełni funkcję członka zarządu,
• jest prokurentem,
• występował w organach innych podmiotów,
• pozostaje powiązany z przedsiębiorstwami działającymi pod tym samym adresem,
• posiada związki z innymi osobami prowadzącymi działalność gospodarczą.

Szczególnie istotna może być analiza zmian zachodzących w czasie.

Jeżeli osoba przez wiele lat była związana z przedsiębiorstwem, a krótko przed powstaniem problemów finansowych struktura własnościowa lub sposób prowadzenia działalności uległy zmianie, jest to informacja, którą warto dokładniej przeanalizować.

Nie oznacza ona automatycznie próby ukrycia majątku. Może jednak stanowić element większego obrazu.

5. Beneficjenci rzeczywiści i powiązania kapitałowe

W przypadku spółek bardzo użytecznym źródłem jest także Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – CRBR.

Rejestr jest jawny i bezpłatny, a jego zadaniem jest ujawnianie osób fizycznych sprawujących rzeczywistą kontrolę nad określonymi podmiotami. Możliwe jest również uzyskiwanie informacji historycznych.

Dzięki analizie takich danych można lepiej zrozumieć strukturę powiązań pomiędzy osobą a przedsiębiorstwami.

W praktyce czasami okazuje się, że osoba, która formalnie nie występuje na pierwszym planie określonego biznesu, pozostaje powiązana z podmiotami mającymi realne znaczenie dla jej sytuacji gospodarczej.

6. Dokumenty finansowe spółek

Jeżeli dłużnik pozostaje związany ze spółką wpisaną do KRS, wartościowych informacji mogą dostarczyć również jej dokumenty finansowe.

Portal Rejestrów Sądowych umożliwia każdemu bezpłatne wyszukiwanie i pobieranie dokumentów finansowych podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS, jeżeli znany jest numer KRS.

Analiza takich dokumentów może pomóc odpowiedzieć między innymi na pytania:

• czy podmiot rzeczywiście prowadzi działalność,
• jaka jest skala tej działalności,
• czy posiada aktywa,
• jakie osiąga przychody,
• czy jego sytuacja zmieniła się w kolejnych latach.

Ponownie – pojedyncza informacja rzadko daje pełną odpowiedź. Znaczenie ma dopiero zestawienie jej z pozostałymi ustaleniami.

Powiązania majątkowe – często najważniejsza część analizy

Najbardziej interesujące informacje nie zawsze znajdują się bezpośrednio pod nazwiskiem dłużnika.

Dlatego w sprawach majątkowych bada się także powiązania.

Przykładowo można analizować związki z:

• określonymi spółkami,
• działalnościami gospodarczymi,
• wspólnikami,
• członkami zarządów,
• kontrahentami,
• nieruchomościami,
• pojazdami,
• adresami,
• miejscami rzeczywistego prowadzenia działalności.

Celem nie jest samo stworzenie listy nazwisk czy podmiotów.

Chodzi o ustalenie, jak wygląda faktyczny model funkcjonowania dłużnika.

Dłużnik formalnie nic nie ma, ale żyje na wysokim poziomie

To jeden z częstszych sygnałów powodujących zainteresowanie wierzyciela bardziej szczegółowymi ustaleniami.

Dłużnik oficjalnie deklaruje brak środków, a jednocześnie:

• porusza się drogim samochodem,
• regularnie przebywa w określonej nieruchomości,
• prowadzi aktywne życie zawodowe,
• spotyka się z klientami,
• korzysta z zaplecza firmy,
• wykonuje działalność przynoszącą widoczne dochody,
• odbywa kosztowne podróże,
• utrzymuje styl życia trudny do pogodzenia z deklarowanym brakiem środków.

Każdy z tych elementów osobno może mieć zupełnie racjonalne wyjaśnienie.

Jeżeli jednak występuje ich kilka, warto sprawdzić, z czego rzeczywiście finansowany jest taki sposób funkcjonowania.

Czy obserwacja może pomóc w ustaleniu majątku?

W odpowiednio uzasadnionych sprawach – tak.

Profesjonalna obserwacja może być jednym z elementów szerszych czynności zmierzających do ustalenia majątku dłużnika i rzeczywistej sytuacji danej osoby.

Może pozwolić zweryfikować na przykład:

• jakim pojazdem osoba faktycznie się porusza,
• gdzie regularnie przebywa,
• czy prowadzi aktywność zawodową,
• z jakimi miejscami prowadzenia działalności jest związana,
• czy faktyczne zachowanie odpowiada informacjom wynikającym z dokumentów i rejestrów.

Nie chodzi przy tym o przypadkowe śledzenie człowieka.

Czynności detektywistyczne muszą być wykonywane zgodnie z prawem i w zakresie niezastrzeżonym dla organów państwowych.

Co istotne, sama ustawa o usługach detektywistycznych wprost zalicza do usług detektywistycznych między innymi zbieranie informacji dotyczących majątku, zdolności płatniczych oraz wiarygodności w stosunkach gospodarczych osób i jednostek organizacyjnych.

Czego prywatny detektyw nie może zrobić?

Profesjonalne ustalenie majątku nie oznacza nieograniczonego dostępu do danych.

Detektyw nie posiada takich samych uprawnień jak Policja, prokuratura, sąd czy komornik.

Nie powinien również pozyskiwać informacji poprzez:

• włamywanie się do systemów informatycznych,
• podszywanie się pod funkcjonariusza lub urzędnika,
• nieuprawniony dostęp do tajemnicy bankowej,
• instalowanie nielegalnych programów szpiegujących,
• zdobywanie danych z chronionych baz bez podstawy prawnej.

Skuteczne postępowanie detektywistyczne nie polega na łamaniu prawa.

Polega na łączeniu legalnie pozyskanych informacji, doświadczeniu analitycznym oraz weryfikacji tego, co wynika z różnych źródeł.

Dlaczego samo sprawdzenie Google, CEIDG i KRS może nie wystarczyć?

Ponieważ rejestry pokazują przede wszystkim informacje formalne.

Rzeczywistość gospodarcza bywa bardziej skomplikowana.

Przykładowo dłużnik może nie prowadzić już działalności pod własnym nazwiskiem, ale faktycznie nadal uczestniczyć w funkcjonowaniu biznesu. Może korzystać z pojazdu należącego do innego podmiotu albo stale przebywać w nieruchomości, której nie wskazał wierzycielowi.

Dlatego prawdziwa wartość ustaleń pojawia się wtedy, gdy informacje z:

CEIDG + KRS + CRBR + dokumentów finansowych + źródeł otwartych + ustaleń terenowych

zostaną ze sobą zestawione.

Dopiero wtedy może powstać znacznie pełniejszy obraz sytuacji.

Kiedy warto zlecić ustalenie majątku dłużnika?

Takie działania warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy:

• egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna,
• dłużnik twierdzi, że nie posiada żadnego majątku,
• istnieje znaczna należność do odzyskania,
• wierzyciel podejrzewa, że dłużnik nadal prowadzi działalność,
• styl życia dłużnika nie odpowiada deklarowanej sytuacji finansowej,
• istnieją podejrzenia dotyczące powiązań ze spółkami lub innymi przedsiębiorstwami,
• wierzyciel chce ocenić sytuację majątkową przed rozpoczęciem postępowania,
• potrzebne są dodatkowe informacje dla kancelarii prawnej lub dalszych działań egzekucyjnych.

Im większa wartość roszczenia, tym większe znaczenie może mieć wcześniejsze dokładne rozpoznanie sytuacji.

Ustalenie majątku przed procesem czy po uzyskaniu wyroku?

Najczęściej o majątku zaczyna się myśleć dopiero wtedy, gdy wierzyciel posiada już wyrok i rozpoczyna egzekucję.

Nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie.

W przypadku większych należności ustalenie sytuacji majątkowej może mieć znaczenie jeszcze przed rozpoczęciem postępowania sądowego.

Pozwala bowiem odpowiedzieć na bardzo praktyczne pytanie:

czy nawet po wygraniu sprawy istnieje realna szansa na odzyskanie pieniędzy?

Wyrok potwierdzający istnienie długu i rzeczywista możliwość jego wyegzekwowania to dwie różne kwestie.

Dlatego analiza majątkowa może być elementem podejmowania decyzji biznesowej jeszcze przed poniesieniem znacznych kosztów procesu.

Jak wygląda profesjonalne ustalenie majątku dłużnika?

Nie istnieje jeden identyczny schemat dla każdej sprawy.

Najczęściej proces obejmuje kilka etapów:

Analiza informacji wyjściowych

Na początku ustalane są dane osoby lub podmiotu, historia zobowiązania oraz informacje posiadane już przez klienta.

Analiza rejestrów i źródeł otwartych

Sprawdzane są legalnie dostępne informacje dotyczące działalności gospodarczej, spółek, powiązań kapitałowych, dokumentów finansowych oraz innych istotnych okoliczności.

Budowa mapy powiązań

Poszczególne informacje są zestawiane ze sobą. Pozwala to wyłonić podmioty, osoby, adresy i składniki majątkowe wymagające dalszej weryfikacji.

Weryfikacja ustaleń

W zależności od sprawy część informacji może następnie wymagać potwierdzenia innymi legalnymi metodami, w tym czynnościami terenowymi.

Opracowanie materiału

Klient otrzymuje uporządkowane informacje, które mogą zostać wykorzystane do podjęcia dalszych decyzji wraz z pełnomocnikiem lub w ramach dalszego postępowania.

Najważniejsze jest nie to, co dłużnik mówi, ale co można ustalić

Bezskuteczna egzekucja nie zawsze oznacza, że dłużnik rzeczywiście nie posiada majątku.

Czasem oznacza jedynie, że dotychczas nie udało się go prawidłowo zidentyfikować.

W sprawach dotyczących większych należności istotne może być nie tylko sprawdzenie podstawowych rejestrów, lecz również analiza działalności gospodarczej, spółek, beneficjentów rzeczywistych, dokumentów finansowych, nieruchomości, pojazdów oraz rzeczywistych powiązań dłużnika.

Profesjonalne ustalenia majątkowe pozwalają uporządkować te informacje i odpowiedzieć na najważniejsze pytanie wierzyciela: czy istnieje majątek lub źródło dochodu, które może mieć znaczenie dla odzyskania należności?

Potrzebujesz ustalić rzeczywistą sytuację majątkową dłużnika?

Detective Investigations Group prowadzi czynności detektywistyczne i analityczne dotyczące ustalania majątku, działalności gospodarczej oraz powiązań osób i podmiotów.

Każdą sprawę analizujemy indywidualnie, dobierając zakres czynności do dostępnych informacji oraz celu zlecenia.

Działamy dyskretnie i w granicach obowiązującego prawa.

Warszawa i cała Polska.

Skontaktuj się z nami i przedstaw sprawę podczas poufnej konsultacji.